Stopy stanowią fundament dla całego ciała. Ich skomplikowana budowa anatomiczna umożliwia prawidłowe rozłożenie ciężaru ciała i amortyzację wstrząsów podczas każdego ruchu. Niestety przez kluczową rolę, którą odgrywają w lokomocji, są mocno narażone na urazy, przeciążenia, otarcia i pęcherze — szczególnie podczas biegania, skakania i długotrwałego chodzenia. Urazy stóp podczas treningu mogą zdarzyć się zarówno amatorom, jak i profesjonalistom, więc niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz swoją przygodę ze sportem, czy jesteś zawodowym sportowcem, warto wiedzieć, jak zadbać o stopy, aby uniknąć kontuzji i poprawić wyniki sportowe.
W tym wpisie pokrótce przedstawimy takie zagadnienia jak pielęgnacja stóp sportowca, zapobieganie otarciom i pęcherzom oraz regeneracja stóp po wysiłku. Dbanie o stopy oraz podologia sportowa to w dzisiejszych czasach nieodłączne części treningu.
Urazy stóp podczas treningu
Stopy sportowców są szczególnie narażone na urazy, ponieważ podczas aktywności fizycznej działa na nie ogromna siła. Każdy krok, skok i lądowanie to obciążenie, które wynosi nawet kilkukrotność masy ciała. Takie obciążenia, w połączeniu z drobnymi zaniedbaniami w pielęgnacji, źle dobranymi butami czy nawet skarpetkami, mogą prowadzić do przeciążeń i urazów skóry.
Najczęściej spotykane urazy to otarcia i pęcherze, odciski, modzele, skręcenia stawu skokowego, przeciążenie ścięgna Achillesa, zapalenie rozcięgna podeszwowego oraz urazy paznokci (np. krwiaki podpaznokciowe, wrastające paznokcie). Długie przebywanie w obuwiu sportowym, które nie zapewnia odpowiedniej wentylacji i oddawania wilgoci, może skutkować także zakażeniami bakteryjnymi oraz grzybiczymi. Większości z tych dolegliwości można w prosty sposób zapobiec dzięki odpowiedniej profilaktyce, dlatego należy dbać o stopy, zgodnie z popularną zasadą „lepiej zapobiegać, niż leczyć”.
Pielęgnacja stóp sportowca
W pielęgnacji stóp nie chodzi tylko o estetyczny wygląd. To przede wszystkim kwestia zdrowia i komfortu — na co dzień i podczas treningów. Wystarczy przestrzegać kilku prostych zasad higieny i wykonywać domowe zabiegi pielęgnacyjne, aby skóra była zdrowa, elastyczna i możliwie jak najbardziej odporna na otarcia i infekcje.
Najważniejsza jest podstawowa rzecz — higiena. Po treningu należy dokładnie umyć stopy za pomocą ciepłej wody i delikatnego środka myjącego, a następnie dokładnie je osuszyć. Infekcjom grzybiczym i bakteryjnym sprzyja wilgoć i ciepło, więc trzeba zwrócić szczególną uwagę na osuszanie przestrzeni między palcami.
Odpowiednie skracanie paznokci jest kluczowe dla zdrowia stóp. Zbyt długie lub nieprawidłowo obcięte (zbyt mocno, z zaokrąglonymi brzegami) paznokcie mogą sprzyjać urazom i wrastaniu. Obcinać należy na prosto, najlepiej przy pomocy profesjonalnych cęgów do paznokci.
Kolejną rzeczą, która jest wskazana, jest delikatne złuszczanie naskórka, które zapobiegnie powstawaniu pęknięć oraz modzeli. Najlepiej regularnie stosować kremy z mocznikiem (najlepiej w stężeniu ok. 15%), który ma działanie złuszczające i pomaga dogłębnie nawilżyć skórę.
Treningi i potreningowe zabiegi regeneracyjne często odbywają się w miejscach publicznych — na siłowniach, basenach i saunach. Należy pamiętać o noszeniu klapków, aby zmniejszyć ryzyko zakażeń grzybiczych, bakteryjnych i wirusowych. Pomocne może być również stosowanie preparatów ochronnych na paznokcie.
Dla sportowców, którzy zmagają się z nadpotliwością stóp, polecane są preparaty hamujące nadmierne wydzielanie potu w formie pianek, sprayów lub talków. Wilgotne stopy zamknięte przez długi czas w butach to prosta droga do otarć oraz zwiększone ryzyko infekcji.
Regeneracja stóp po wysiłku
W skład pielęgnacji wchodzi również regeneracja stóp. To bardzo ważny element prewencji przeciążeń, chronicznego bólu i stanów zapalnych.
Po treningu zaleca się rozmasowanie zmęczonych stóp — można zrobić to za pomocą piłeczki do masażu (lub do tenisa) lub rollera. Rozmasowanie podeszwy stopy to ważna profilaktyka zapalenia rozcięgna podeszwowego oraz ścięgna Achillesa.
Jeśli stopy są mocno zmęczone i obrzęknięte, warto skorzystać z kompresu chłodzącego lub krótkiej kąpieli stóp z solą Epsom. Delikatne ćwiczenia, takie jak krążenia stopami, pomagają pobudzić krążenie krwi i limfy, co również usuwa uczucie zmęczenia i obrzęki.
Pęcherze i otarcia — jak im zapobiegać?
Zapobieganie otarciom i pęcherzom jest bardzo ważne, ponieważ takie drobne urazy mogą się długo goić i powodować przestoje w treningach.
Podstawą profilaktyki jest dobór odpowiedniego obuwia — powinno być dopasowane do długości i szerokości stopy (zbyt ciasne może uciskać; zbyt duże może przesuwać się na stopie — w obu przypadkach skutkiem są otarcia) oraz przewiewne, aby nie zatrzymywało wilgoci.
Skarpetki są tak samo ważne jak buty! Powinny dobrze odprowadzać wilgoć (najlepsze będą skarpetki bambusowe, z wełny merino, z materiałów technicznych) oraz nie posiadać wystających szwów, które mogą powodować ucisk podczas aktywności fizycznej.
Newralgiczne miejsca, w których wcześniej pojawiały się otarcia, warto zabezpieczyć z wyprzedzeniem — do tego celu można wykorzystać specjalne plastry hydrokoloidowe lub sztyfty do smarowania, które umożliwią poślizg między skórą a materiałem.
W przypadku nadpotliwości, przed treningiem warto zastosować piankę hamującą nadmierne wydzielanie potu lub talk.
Podologia sportowa
Osoby, które intensywnie trenują i w wyniku tego zmagają się z urazami, przeciążeniami lub infekcjami, mogą skorzystać z profesjonalnej pomocy podologa. Specjalista pomoże wyleczyć uciążliwe zmiany (np. wrastające paznokcie, urazy płytki paznokciowej, infekcje grzybicze, pękające pięty, odciski) oraz doradzi w kwestii doboru sportowego obuwia i pielęgnacji nadwyrężonych stóp. Jeśli nie masz jeszcze problemów ze stopami wynikających z uprawiania sportu, warto wybrać się na wizytę profilaktyczną!
Niezależnie od tego, czy trenujesz dla pasji, czy dla osiągania coraz lepszych wyników, pomoc podologa zdecydowanie się przyda — pozwoli Ci cieszyć się sportem bez bólu lub szybciej wrócić do treningów po urazach.