Bóle kolan, bioder, pleców i napięcie mięśni karku — każdy z nas kiedyś tego doświadczył. Niewiele osób wie, że przyczyna tego typu dolegliwości nie zawsze leży w miejscu ich występowania, czasem należy poszukać znacznie niżej, w fundamencie naszych ciał, czyli w stopach. To właśnie stopy utrzymują ciężar całego ciała, zapewniają właściwą amortyzację wstrząsów i odpowiednie położenie środka ciężkości. Prawidłowa budowa i biomechanika stóp zapewnia prawidłowe położenie i funkcjonowanie wszystkich części układu ruchu, które leżą powyżej — kolan, bioder, a także kręgosłupa.
Wpływ stóp na postawę ciała, czyli złożona struktura anatomiczna, od której zależy zdrowie całego układu ruchu
Szkielet stopy to aż 26 kości. Połączenia pomiędzy nimi to aż 33 stawy. Dołączając do tego więzadła stabilizujące te połączenia oraz mięśnie, które sterują ruchem, uzyskamy ponad 100 elementów. Taki poziom skomplikowania jest niezbędny to tego, aby stopy mogły spełniać funkcję podporową oraz lokomocyjną. Dzięki zdrowym stopom możemy poruszać się płynnie, stać stabilnie, utrzymywać równowagę i nie martwić się zbyt szybką degeneracją stawów.
Problem pojawia się wtedy, kiedy ta skomplikowana biomechanicznie „machina” traci swoją fizjologiczną strukturę, np. w wyniku deformacji, przeciążenia, źle dobranego obuwia czy urazu. Dochodzi wtedy do kompensacji, czyli — mówiąc w przenośni — „przerzucenia” odpowiedzialności za amortyzowanie wstrząsów i przenoszenie ciężaru ciała na inne struktury anatomiczne. Prawidłowe ustawienie stopy jest kluczowe dla zdrowia!
Zaburzona budowa stóp i jej wpływ na postawę ciała
Kiedy budowa stóp zostaje zmieniona, pozostałe części układu ruchu muszą dostosować się do tych zmian, co często z czasem zamienia się w różnego rodzaju problemy bólowe i wady postawy.
Płaskostopie podłużne, czyli prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalna wada, to nic innego jak obniżenie fizjologicznego, podłużnego łuku stopy. Kiedy wysklepienie po stronie przyśrodkowej stopy zanika i cała jej powierzchnia dotyka podłoża, struktury anatomiczne leżące wyżej są przeciążone, a wstrząsy podczas chodzenia nie są skutecznie amortyzowane. Kolana z czasem stają się koślawe i bolesne, to z kolei przekłada się na ból bioder i kręgosłupa oraz dysbalans mięśniowy.
Wśród popularnych zaburzeń strukturalnych znajduje się też paluch koślawy, czyli tzw. haluks. Paluch przesuwa się wtedy w kierunku pozostałych palców stopy, co zmienia ustawienie I kości śródstopia (a jej głowa jest jednym z 3 podstawowych punktów podparcia). Z czasem dochodzi do ograniczenia ruchomości, zaburzenia stabilizacji, pojawiają się dolegliwości bólowe, stan zapalny, odciski, otarcia, a nawet współistniejące deformacje, jak np. palce młotkowate — to wszystko ma wpływ na to, jak się poruszamy oraz jak ustawiają się wszystkie struktury anatomiczne powyżej stóp. W konsekwencji pojawia się ból oraz zaburzenia równowagi mięśniowej.
Paluch koślawy i płaskostopie to tylko dwa przykłady deformacji, ale każde inne zaburzenie struktury anatomicznej lub funkcji stóp (np. nadmierna pronacja, płaskostopie poprzeczne, palce szponiaste) podobnie wpływa na resztę układu ruchu — zaburzona zostaje biomechanika chodu, powstaje dysbalans i przeciążenia.
Zaburzenie biomechaniki — konsekwencje
Ból kręgosłupa a stopy
Wszystko w ciele człowieka jest ze sobą powiązane, struktury anatomiczne tworzą tzw. łańcuchy kinematyczne. Stopy i kręgosłup są częścią jednego łańcucha, a więc mają na siebie wzajemny wpływ. Źle ustawione stopy wywołują złe ustawienie kolan, to prowadzi do zaburzenia ułożenia miednicy, a to z kolei zmienia ustawienie struktur kręgosłupa. Niektóre partie mięśniowe (np. mięśnie przykręgosłupowe) stają się nadmiernie napięte, inne stają się osłabione. Stawy międzykręgowe układają się inaczej. To wszystko może doprowadzić do skrzywienia kręgosłupa wynikającego z kompensacji, przyspieszenia degeneracji chrząstki stawowej oraz do wystąpienia dolegliwości bólowych.
Jak dbać o stopy, aby stanowiły solidny fundament dla prawidłowej postawy ciała?
Ogromne znaczenie dla zdrowia stóp ma dobór obuwia. Buty z wąskimi noskami, zbyt małe na długość, bardzo sztywne lub na wysokim obcasie, kiedy są noszone regularnie i długo, mogą zniekształcić stopy, zaburzyć biomechanikę chodu i wywołać przeciążenia.
Ćwiczenia mięśni stóp również są niesamowicie istotne — osłabione lub zbyt mocno napięte mięśnie „ciągną” za sobą struktury kostne, co może prowadzić do deformacji. Wystarczy poświęcić kilka minut dziennie na proste czynności jak np. chwytanie drobnych przedmiotów palcami stóp, rozszerzanie palców, podnoszenie palucha z podłoża niezależnie od pozostałych palców, wspięcia na palce. Warto również chodzić boso po różnych powierzchniach, np. trawie, piachu.
Aby stopy były zdrowe, trzeba je pielęgnować! Masaże i kąpiele w ciepłej wodzie pomagają poprawić krążenie i rozluźnić nadmierne napięcia. Stosowanie kremów nawilżających, prawidłowe obcinanie paznokci i usuwanie martwego naskórka zapobiegają powstawaniu pęknięć, odcisków i wrastaniu paznokci, a każda z tych rzeczy może wywoływać ból, który zmusza nas do nieprawidłowego stawiania stopy.
Jeśli problemy ze stopami nie przechodzą po domowych metodach, zauważasz nierównomierne zużycie podeszwy butów, przewlekle towarzyszy Ci ból — należy wybrać się na konsultację z podologiem lub ortopedą. Specjalista trafnie zidentyfikuje problem i w razie potrzeby dobierze indywidualne wkładki ortopedyczne korekcyjne lub inne metody leczenia.
Facebook
Instagram