Nadpotliwość stóp, czyli hiperhydroza, to nadmierna aktywność gruczołów potowych na podeszwach stóp. Wydzielanie potu jest fizjologicznym procesem, potrzebnym np. do termoregulacji, ale u osób, które zmagają się z problemem nadmiernej potliwości, gruczoły potowe pracują ponad normę nawet w sytuacjach, kiedy nie jest to potrzebne — np. kiedy nie jest gorąco, podczas odpoczynku.
Hiperhydroza to problem, który dotyka pełnego przekroju populacji — powoduje dyskomfort fizyczny i psychiczny oraz nieprzyjemny zapach stóp u dzieci i dorosłych, kobiet oraz mężczyzn. W dalszej części wpisu wymienimy najczęstsze przyczyny nadmiernego pocenia nóg oraz powiemy, jakie kroki można podjąć, aby poradzić sobie z problemem.
Co może być przyczyną nadmiernej potliwości?
Nadpotliwość stóp sprzyja rozwojowi infekcji bakteryjnych i grzybiczych, a te infekcje mogą wywoływać świąd i brzydki zapach stóp. Wilgoć, która zbiera się w butach, może też zwiększać ryzyko powstawania otarć podczas długotrwałego chodzenia. Nadmierna potliwość stóp to dolegliwość, która nie jest uciążliwa wyłącznie fizycznie — w zaawansowanym stadium może też wpłynąć na psychikę i relacje społeczne. Co jest powodem nadmiernego pocenia stóp i wszystkich wymienionych konsekwencji tego problemu?
-
Popularną przyczyną są uwarunkowania genetyczne — specjaliści podczas wywiadów z pacjentami często słyszą „mój tata też ma ten problem”, „moja babcia miała tak samo”. Niektóre osoby dziedziczą skłonność do nadpotliwości stóp po swoich przodkach, mówi się wtedy o nadpotliwości pierwotnej.
-
Problem może pojawić się w okresie dojrzewania, menopauzy czy ciąży, ponieważ zmiany hormonalne również mogą wywołać wzmożoną potliwość.
-
U niektórych osób hiperhydroza daje się we znaki w emocjonalnych sytuacjach lub w okresie przewlekłego stresu.
-
Nadmierne wydzielanie potu jest niekiedy objawem chorób endokrynologicznych, neurologicznych lub metabolicznych, jak np. nadczynność tarczycy, uszkodzenia nerwów obwodowych, otyłość, cukrzyca.
-
Można zauważyć również korelację pomiędzy nadpotliwością a spożywaniem niektórych leków (np. z grupy SSRI), oraz dietą obfitą w pikantne przyprawy.
Należy podkreślić, że hiperhydroza, która pojawia się jako skutek uboczny stosowania leków czy diety obfitej w pikantne produkty, dotyczy zazwyczaj całej powierzchni skóry, a nie tylko stóp. Nadmierna potliwość, która jest ograniczona do fragmentu ciała (np. skóry stóp lub dłoni), najczęściej jest nadpotliwością pierwotną.
Jak poradzić sobie z nadpotliwością stóp?
Najbardziej podstawowym krokiem w stronę utrzymania suchych stóp i pozbycia się uciążliwego zapachu jest oczywiście prawidłowa higiena. W okresie nasilenia problemu powinno się myć stopy letnią wodą i delikatnym detergentem nawet kilka (2-3) razy dziennie. Kluczowe jest dokładne osuszanie stóp, a w szczególności przestrzeni między palcami, aby nie tworzyć tam środowiska sprzyjającego namnażaniu się drobnoustrojów chorobotwórczych, które czują się najlepiej w wilgotnych i ciepłych miejscach.
Wygodne, szerokie, oddychające obuwie i skarpetki z naturalnych materiałów mogą zdecydowanie podnieść komfort życia osobie z nadpotliwością stóp. Powietrze powinno mieć dostęp do wnętrza buta, a wilgoć powinna mieć jak się z niego wydostać — przewiewność materiałów jest kluczowa dla zdrowia stóp. Oprócz noszenia skarpet, które dobrze wchłaniają i oddają wilgoć, można wypróbować skarpetki z jonami srebra, które zapobiegają namnażaniu się bakterii, a dzięki temu pomagają zwalczyć problem nieprzyjemnego zapachu.
Pomocne są również wkładki chłonące wilgoć, tzw. wkładki przeciwpotne, które pochłaniają nadmiar potu i wspomagają cyrkulację powietrza w butach. W tego typu wkładkach często można spotkać dodatek jonów srebra lub węgla aktywowanego, które minimalizują przykry zapach i ograniczają namnażanie się bakterii.
Profesjonalne preparaty przeciwpotne do stóp (np. pianki, zasypki i antyperspiranty do stóp) to bardzo duża pomoc dla osób zmagających się z nadmierną potliwością. Pomagają zahamować problem u źródła, ponieważ ograniczają wydzielanie potu, a co za tym idzie, niwelują ryzyko infekcji i związanego z nimi nieprzyjemnego zapachu.
W gabinetach podologicznych można poddać się zabiegom na nadpotliwość stóp, takim jak jonoforeza i leczenie toksyną botulinową (botoksem). Obie metody są wycelowane w źródło problemu, czyli nadaktywność gruczołów potowych. Cechuje je wysoka skuteczność, a efekty długo się utrzymują, więc to doskonałe rozwiązanie dla osób, które nie lubią przejmować się codziennym nakładaniem antyperspirantu.
W warunkach domowych warto wypróbować kąpiele stóp z dodatkiem naparów o działaniu ściągającym, np. z szałwii czy kory dębu lub z dodatkiem kilku kropel olejku eterycznego z drzewa herbacianego, lub z lawendy.