Zawartość koszyka

Stopy to bardzo złożone struktury anatomiczne, które umożliwiają nam swobodną i komfortową lokomocję. Dzięki ich budowie ciężar ciała może rozkładać się na 3 punkty podporu (głowa I i V kości śródstopia oraz kość piętowa), co w konsekwencji umożliwia utrzymanie fizjologicznego wzorca chodu, prawidłowej postawy ciała i stabilności całego układu ruchu. Kiedy w poszczególnych elementach tego złożonego systemu stawów, mięśni, ścięgien i więzadeł pojawiają się deformacje, ciało musi się dostosować, co w efekcie zaburza biomechanikę, powoduje przeciążenia, nierzadko ból i obniżenie komfortu życia.

Choć może się to wydawać nieprawdopodobne, stopy naprawdę mają wpływ na całe ciało, dlatego trzeba o nie dbać i szybko podejmować kroki w stronę diagnostyki i leczenia, kiedy pojawią się pierwsze oznaki problemów i deformacji stopy. Jak manifestują się powszechne problemy ze stopami? W dalszej części wpisu przedstawimy najczęściej występujące deformacje palców u stóp i opiszemy, co jest dla nich charakterystyczne. Powiemy też, jaki mają związek z obuwiem i czy odpowiednie buty mogą pomóc zniwelować problem.

Najczęściej występujące deformacje w obrębie palców stopy

Paluch koślawy (halluks, hallux valgus)

Paluch koślawy to deformacja, o której słyszał chyba każdy. Częściej pojawia się u osób starszych i u kobiet (co nie znaczy, że młode osoby i mężczyźni nie mają tego problemu). Polega na skierowaniu się palucha w stronę pozostałych palców stopy i jednoczesnym odchyleniu głowy I kości śródstopia w przeciwnym kierunku. W miarę postępowania zmian głowa I kości śródstopia wysuwa się coraz mocniej w stronę przyśrodkowej krawędzi stopy, a paluch napiera na mniejsze palce — w efekcie mocno zauważalna staje się wypukłość na wysokości pierwszego stawu śródstopno-paliczkowego. „Guzek” powstały w wyniku zniekształcenia stopy może być zaczerwieniony, obrzęknięty i bolesny, może też znacząco utrudniać noszenie obuwia.

Paluch sztywny (hallux rigidus)

W przypadku sztywnego palucha problem pojawia się w pierwszym stawie śródstopno-paliczkowym, tak samo jak w przypadku hallux valgus. Nie dochodzi jednak do zmiany położenia kości względem siebie, więc trudniej zauważyć początki deformacji. Zgięcie grzbietowe palucha (ruch palucha w górę, przyciągnięcie palca do siebie) z czasem staje się bolesne, ograniczone, a w końcu niemożliwe. W obrębie stawu pojawiają się osteofity. Zesztywnienie stawu wywołuje niemały problem podczas chodzenia, ponieważ fizjologiczny zakres ruchu w tym stawie jest niezbędny do prawidłowego przetaczania stopy i wybicia do kolejnego kroku.

Bunionette (kostka krawca, haluks V palca)

Deformacja bunionette jest często nazywana haluksem V palca, ponieważ wygląda podobnie, ale jest umiejscowiona po drugiej stronie stopy. Wypukłość znajduje się więc w okolicy najmniejszego palca i V stawu śródstopno-paliczkowego — podobnie jak w przypadku palucha koślawego, deformacja prowadzi do bolesności, problemów z noszeniem obuwia, otarć, powstawania modzeli i odcisków oraz zaburzenia biomechaniki ze względu na poszerzenie przodostopia.

Palce młotkowate

Ta deformacja objawia się nadmiernym zgięciem w stawie międzypaliczkowym bliższym, któremu zazwyczaj towarzyszy nadmierny wyprost w stawie śródstopno-paliczkowym. W efekcie pierwszy paliczek jest skierowany do góry, a końcówka palca jest skierowana w stronę podłoża (wygląda jak odwrócona litera „V”). Deformacja często dotyczy drugiego palca i towarzyszy haluksom.

Młotkowate palce zazwyczaj pojawiają się z biegiem lat u osób, które chodzą w za małych i wąskich butach. Mogą mieć też podłoże genetyczne lub współwystępować z innymi wadami i chorobami (np. reumatycznymi).

Palce młoteczkowate

Palce młoteczkowate są często błędnie utożsamiane z młotkowatymi. Deformacja jest podobna, ale nadmierne zgięcie występuje w stawie międzypaliczkowym dalszym, a nie bliższym. Pierwszy paliczek jest w naturalnej pozycji, a zakrzywienie palca w dół widzimy dopiero w jego końcowej części (paliczek dystalny w stronę podłoża).

Palce szponiaste

Palec szponiasty to — najprościej mówiąc — połączenie dwóch opisanych wyżej deformacji, czyli palca młotkowatego i młoteczkowatego. Zarówno stawy międzypaliczkowe bliższe, jak i dalsze, są w pozycji nadmiernego zgięcia, przez co cały palec zawija się w stronę podeszwy.

Palec jeździecki

Palcem jeździeckim nazywa się palec nachodzący na inny palec (najczęściej drugi palec nachodzi na paluch). Deformacja jest szczególnie częsta wśród pacjentów, u których występuje zaawansowany paluch koślawy (halluks).

Buty a deformacje palców stopy

Obuwie może być źródłem problemu, ale nie zawsze nim jest — wady mogą pojawić się też w wyniku przewlekłych schorzeń, wcześniej występujących deformacji stopy (np. płaskostopia poprzecznego lub podłużnego) i predyspozycji genetycznych. Niezależnie od ich przyczyny, wszystkie najczęściej występujące deformacje palców stóp mają związek z obuwiem — zniekształcenia palców powodują, że zazwyczaj ciężko jest znaleźć buty, które nie pogłębiają bólu, nie powodują otarć i powstawania odcisków oraz modzeli.

Deformacje często są wynikiem noszenia butów, które są:

• za małe na długość,

• za wąskie,

• mają wysokie obcasy (buty na wysokim obcasie zazwyczaj nie tylko mają wąskie noski, ale także wymuszają nadmierne obciążenie przodostopia).

Długotrwałe noszenie niedopasowanego obuwia lub obuwia na wysokiej szpilce skutkuje zmianami w biomechanice i anatomii stopy. Palce, które są podkurczone lub ściśnięte po bokach przez większość dnia, nie mogą swobodnie się poruszać w fizjologicznym zakresie ruchu. Z czasem dochodzi do utrwalenia nieprawidłowej pozycji.

Czy buty mogą pomóc? Noszenie obuwia, które nie ogranicza ruchów stopy i jest dopasowane do jej kształtu, to przede wszystkim profilaktyka zniekształceń. Jeśli początki deformacji zostaną szybko zauważone, to odpowiednie buty mogą przynieść ulgę w bólu i doprowadzić do cofnięcia się zmian. W przypadku bardziej zaawansowanych zmian wygodne buty nie odwrócą deformacji, ale z pomocą wkładek ortopedycznych mogą przynieść znaczącą poprawę. Kiedy indywidualnie dobrane korekcyjne wkładki i obuwie w połączeniu z ćwiczeniami i terapią manualną nie wystarczają, stosuje się ortezy lub ostatecznie zabiegi chirurgiczne.